The year and the rockDie jaar en die rots

Everything that happens on the plateau in a year follows the winter rain, and everything that grows follows the rock underneath. SANBI's pages for the Hantam garden describe both; this page draws them so that a visitor can see the pattern before choosing a month, without any promise about a particular year.

Alles wat in ’n jaar op die plato gebeur, volg die winterreën, en alles wat groei, volg die rots daaronder. SANBI se blaaie vir die Hantam-tuin beskryf albei; hierdie blad teken hulle sodat ’n besoeker die patroon kan sien voordat hy ’n maand kies, sonder enige belofte oor ’n bepaalde jaar.

The year on the plateauDie jaar op die plato

Four seasons on a ring of months, drawn from SANBI's account of the Hantam garden. Choose a season to read what the plateau does then. How strong any flower season is depends on the rain of that year; this wheel describes the pattern, not a prediction for any year.

Vier seisoene op ’n ring van maande, geteken uit SANBI se beskrywing van die Hantam-tuin. Kies ’n seisoen om te lees wat die plato dan doen. Hoe sterk enige blomseisoen is, hang af van die reën van daardie jaar; hierdie wiel beskryf die patroon, nie ’n voorspelling vir enige jaar nie.

WinterWinterSpringLenteSummerSomerAutumnHerfs

Spring: the great displayLente: die groot vertoning

SANBI records the greatest displays from August to mid-October, when annuals and geophytes cover the ground, and interesting plants until the end of November after the annuals fade. Named flowers include the red Bulbinella latifolia var. doleritica, Romulea monadelpha, the yellow-and-chocolate Hesperantha vaginata, the scented Gladiolus scullyi, Nemesia and Senecio annuals, and the deep blue Geissorhiza splendidissima, the Pride of Nieuwoudtville. How strong the display is depends on the rain of that winter; nothing here predicts a given year.

SANBI teken die grootste vertonings aan van Augustus tot middel Oktober, wanneer eenjariges en geofiete die grond bedek, en interessante plante tot einde November nadat die eenjariges verdwyn. Genoemde blomme sluit in die rooi Bulbinella latifolia var. doleritica, Romulea monadelpha, die geel-en-sjokolade Hesperantha vaginata, die geurige Gladiolus scullyi, Nemesia- en Senecio-eenjariges, en die diepblou Geissorhiza splendidissima, die Trots van Nieuwoudtville. Hoe sterk die vertoning is, hang af van die reën van daardie winter; niks hier voorspel ’n gegewe jaar nie.

Read the year as textLees die jaar as teks

1. Winter: the first bulbs Most of the plateau's rain falls in winter. When the display begins depends on rainfall and temperature in that year. SANBI lists early flowerers in the garden from May to July, among them Oxalis species, Veltheimia capensis, Lachenalia maughanii, Daubenya species, Massonia depressa and the deep-purple Lapeirousia oreogena, an endemic. The glossy romulea can start as early as July.Winter: die eerste bolle Die meeste van die plato se reën val in die winter. Wanneer die vertoning begin, hang af van reënval en temperatuur in daardie jaar. SANBI lys vroeë blomplante in die tuin van Mei tot Julie, onder meer Oxalis-spesies, Veltheimia capensis, Lachenalia maughanii, Daubenya-spesies, Massonia depressa en die diep-pers Lapeirousia oreogena, ’n endemiese plant. Die blink romulea kan al in Julie begin.
2. Spring: the great display SANBI records the greatest displays from August to mid-October, when annuals and geophytes cover the ground, and interesting plants until the end of November after the annuals fade. Named flowers include the red Bulbinella latifolia var. doleritica, Romulea monadelpha, the yellow-and-chocolate Hesperantha vaginata, the scented Gladiolus scullyi, Nemesia and Senecio annuals, and the deep blue Geissorhiza splendidissima, the Pride of Nieuwoudtville. How strong the display is depends on the rain of that winter; nothing here predicts a given year.Lente: die groot vertoning SANBI teken die grootste vertonings aan van Augustus tot middel Oktober, wanneer eenjariges en geofiete die grond bedek, en interessante plante tot einde November nadat die eenjariges verdwyn. Genoemde blomme sluit in die rooi Bulbinella latifolia var. doleritica, Romulea monadelpha, die geel-en-sjokolade Hesperantha vaginata, die geurige Gladiolus scullyi, Nemesia- en Senecio-eenjariges, en die diepblou Geissorhiza splendidissima, die Trots van Nieuwoudtville. Hoe sterk die vertoning is, hang af van die reën van daardie winter; niks hier voorspel ’n gegewe jaar nie.
3. Summer: dormant bulbs, open skies December to February is hot and dry. The bulbs persist underground in a dormant state, waiting for the winter rain, and the plateau offers long evenings and dark skies instead of flowers. SANBI suggests early mornings and late afternoons for walking and cycling in the garden.Somer: rustende bolle, oop hemel Desember tot Februarie is warm en droog. Die bolle bly ondergronds in ’n rustende toestand, wagtend op die winterreën, en die plato bied lang aande en donker hemel in plaas van blomme. SANBI stel vroeë oggende en laat middae voor vir stap en fietsry in die tuin.
4. Autumn: the secret season SANBI calls autumn the garden's second, lesser-known season. In mid to late March, triggered by a drop in temperature and a late-summer shower, Brunsvigia bosmaniae sends up candelabra heads of large pink flowers across the renosterveld and dolerite soils, with the yellowish heads of Crossyne flava, the scented white Boophone haemanthoides on the rocky hills, and Haemanthus species. The local name for these is the Maartblomme, the March flowers.Herfs: die geheime seisoen SANBI noem die herfs die tuin se tweede, minder bekende seisoen. Middel tot laat Maart, ontketen deur ’n daling in temperatuur en ’n laatsomerbui, stuur Brunsvigia bosmaniae kandelaarkoppe van groot pienk blomme oor die renosterveld en dolerietgronde op, met die gelerige koppe van Crossyne flava, die geurige wit Boophone haemanthoides op die rotsheuwels, en Haemanthus-spesies. Die plaaslike naam hiervoor is die Maartblomme.

Four months, four yearsVier maande, vier jare

What the plateau is made ofWaarvan die plato gemaak is

A schematic section from the Knersvlakte in the west up the escarpment onto the plateau and east to the Karoo, after SANBI's description of the garden's geology. Choose a layer. The drawing shows order and relationship, not thickness or distance.

’n Skematiese deursnee van die Knersvlakte in die weste teen die platorand op na die plato en oos na die Karoo, na SANBI se beskrywing van die tuin se geologie. Kies ’n laag. Die tekening wys volgorde en verhouding, nie dikte of afstand nie.

Malmesbury shaleMalmesbury-skalieCape sandstoneKaapse sandsteenDwyka tilliteDwyka-tillietDolerite sills and dykesDoleriet-sille en -gangeEcca shaleEcca-skalie

Dolerite sills and dykesDoleriet-sille en -gange

Igneous intrusions from the Jurassic break-up of Gondwana. Harder than the rock around them, they stand up as the row of koppies east of town, with balancing rocks like Camel Koppie. Dolerite weathers to fine, iron-rich red rooigrond that cracks and self-mulches and carries many of the endemic bulbs.

Stollingsindringings uit die Jura-opbreek van Gondwana. Harder as die rots rondom, staan hulle uit as die ry koppies oos van die dorp, met balanserende rotse soos Kameelkoppie. Doleriet verweer tot fyn, ysterryke rooi rooigrond wat kraak en homself bedek en baie van die endemiese bolle dra.

Read the layers as textLees die lae as teks

1. Malmesbury shale. The deepest and earliest rocks, the shale beds passed on the climb up Van Rhyn's Pass or Botterkloof.Malmesbury-skalie. Die diepste en vroegste rotse, die skalielae wat op die klim teen Van Rhynspas of Botterkloof verbygesteek word.
2. Cape sandstone. The sandstone beds of the Cape System above the shale: the rock of the escarpment, the krans and the town's old buildings, draining freely and favoured by the settlers for their yards.Kaapse sandsteen. Die sandsteenlae van die Kaapse Sisteem bo die skalie: die rots van die platorand, die kranse en die dorp se ou geboue, wat vry dreineer en deur die setlaars vir hul werwe verkies is.
3. Dwyka tillite. Karoo-age glacial sediment exposed in a narrow north-south band, laid down when ice covered the Karoo about three hundred million years ago. It weathers to a hard, poorly drained, slightly acid grey clay the locals call vaalgrond, waterlogged in winter, and carries renosterveld.Dwyka-tilliet. Gletsersediment van Karoo-ouderdom, blootgelê in ’n smal noord-suid band, neergelê toe ys die Karoo sowat driehonderd miljoen jaar gelede bedek het. Dit verweer tot ’n harde, swak dreinerende, effens suur grys klei wat die plaaslike mense vaalgrond noem, in die winter versuip, en dra renosterveld.
4. Dolerite sills and dykes. Igneous intrusions from the Jurassic break-up of Gondwana. Harder than the rock around them, they stand up as the row of koppies east of town, with balancing rocks like Camel Koppie. Dolerite weathers to fine, iron-rich red rooigrond that cracks and self-mulches and carries many of the endemic bulbs.Doleriet-sille en -gange. Stollingsindringings uit die Jura-opbreek van Gondwana. Harder as die rots rondom, staan hulle uit as die ry koppies oos van die dorp, met balanserende rotse soos Kameelkoppie. Doleriet verweer tot fyn, ysterryke rooi rooigrond wat kraak en homself bedek en baie van die endemiese bolle dra.
5. Ecca shale. East of the koppies the dolerite soils give way to tillite and then to soils from Ecca shale, the flat landscape that covers much of the Karoo.Ecca-skalie. Oos van die koppies maak die dolerietgronde plek vir tilliet en dan vir gronde uit Ecca-skalie, die plat landskap wat die grootste deel van die Karoo bedek.

Sandstone, quartz and red earthSandsteen, kwarts en rooi aarde

The sandstone of the escarpment, the quartz pebbles of the plain below it, the red rooigrond that dolerite weathers to, and lichen on the rock: the materials of the plateau as the camera finds them.

Die sandsteen van die platorand, die kwartsklippies van die vlakte daaronder, die rooi rooigrond waartoe doleriet verweer, en korsmos op die rots: die materiale van die plato soos die kamera hulle vind.